مقدمه

آيين نامه آموزشي دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته مصوب 1367 ، پس از اجراي يك دوره 5 ساله و مشاهده كاستي ها و همچنين با سياست هاي آموزش عالي در سطح تحصيلات تكميلي، نياز به اصلاحات و تغييراتي داشت كه بايد در آن به عمل مي آمد.

اين تغييرات براساس نظرات رسيده از دانشگاهها، اعضاي هيأت علمي مسؤولان اجرايي و پيشنهادهاي معاونين آموزشي دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي در ( گردهمايي هاي ادواري)، توسط كميسيون تدوين آيين نامه ها، جمع آوري و به صورت پيوست تنظيم، تدوين و جهت تصويب نهايي به شوراي عالي برنامه ريزي پيشنهادشد.

شوراي عالي برنامه ريزي طي جلسات 285 تا 291 خود ابن پيشنهادها را بررسي و يا اصلاحاتي ان را تصويب كرد.

اين آيين نامه جايگزين آيين نامه قبلي مي شود و از آغاز سالتحصيلي 74-1373 براي دانشجويان ورودي اين سال و بعد از آن لازم الاجراست و به موجب آن همه آيين نامه ها و بخشنامه هاي قبلي مغاير با آن ، براي اين آيين نامه لغو ميگردد. اينك توجه  مجريان محترم را به نكات زير جلب مي نمايد.

در اين آيين نامه تنها به ذكر اصول اكتفا شده است، آنجا كه ساكت است تصميم گيري برعهده كميته يا شوراي تحصيلات تكميلي مؤسسه ذيربط است.

از شرايط آيين نامه نويسي، روشني و غير قابل تفسير بودن كلمات، سادگي عبارات، وسعت دامنه اجرا، قابليت درك و جامع بودن آن است. در اينجا كوشش شده است كه اين نكات، تا آنجا كه ممكن است رعايت شود. معهذا اگر ابهامي در اصول آن پديد آيد، رفع يا تفسير آن بر عهده كميسيون تدوين آيين نامه است.

زمان اجراي اين آيين نامه ، از سال تحصيلي 74 – 1373 و بعد از آن است ولي از آنجا كه با آيين نامه هاي قبلي تفاوت اصولي ندارد. قابليت تطبيق و تسري به دانشجويان فعلي را نيز دارد. معهذا تطبيق بايد با نظر كميته يا شوراي تحصيلات تكميلي  مؤسسه صورت گيرد.

لازم است دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي و پژوهشي دانشجويان را از آغاز تحصيل با مواد اين آيين نامه آشنا سازد و به هنگام نام نويسي در نخستين نيمسال تحصيلي و ابتداي هر سال تحصيل اهم موارد آن را در اختيار دانشجويان قرار دهند.

در پايان از كليه اعضاي محترم هيأت علمي، دست اندركاران و مسؤولان اجرايي، دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي انتظار دارد با توكل به خداوند متعال در تحقق اهداف مقدس انقلاب فرهنگي كه در وصيتنامه الهي سياسي حضرت امام(ره) به آن تكيه شده است، تلاش نمايند و در اين راه از هر نوع كوششي دريغ ننمايد و انشا ا... موفق و مؤيد به تأييدات الهي باشند.
دكتر سيد محمد رضا هاشمي گلپايگاني – وزير فرهنگ و آموزش عالي.

  فصل اول : كليات

ماده 1 – تعريف :

دوره كارشناسي ارشد، يكي از دوره هاي آموزش عالي بالاتر از دوره هاي كارشناسي است، كه پس از آن به اجرا در مي آيد و سرانجام به اعطاء مدرك كارشناسي ارشد در رشته مربوطه منتهي مي گردد.

تبصره : در اين آيين نامه ، به منظور اختصار، به همه دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي، پژوهشگاهها و مراكز تحقيقاتي مجاز، كه در مقاطع تحصيلي كارشناسي ارشد و دكترا ( تحصيلات تكميلي ) فعاليت دارند، ( مؤسسه) گفته مي شود.

منظور از كميته تحصيلات تكميلي، كميته يا شورايي است كه در اين زمينه، در سطح گروه يا دانشكده تشكيل مي شود.

ماده 2 – هدف :

هدف از ايجاد دوره كارشناسي ارشد، گسترش دانش و تربيت متخصصان و پژوهشگراني است كه با فراگيري آموزش هاي لازم و آشنايي با روش هاي پژوهش علمي ، مهارت لازم را براي آموزش، پژوهش و خدمات پيدا مي كنند.

 فصل دوم : شرايط ورود

 ماده 3 : شرايط ورود به دوره به شرح زير است:

2 – داشتن شرايط عمومي ورود به آموزش عالي.

2- 3 – داشتن گواهينامه پايان دوره كارشناسي يا بالاتر مورد تأييد وزارت فرهنگ و آموزش عالي و يا وزرات بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در رشته هاي مورد قبول ( به تشخيص شوراي عالي برنامه ريزي ).

3-3- برخورداري از توانايي جسمي لازم و متناسب با رشته تحصيلي.

4-3 – موفقيت در آزمون ورودي دوره.

تبصره : مدرك معادل كارشناسي براي ورود به اين دوره ها فاقد اعتبار است.

 فصل سوم : واحدهاي درسي

 ماده 4 : تعداد كل واحدهاي درسي دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته، با احتساب واحد پاياننامه ، برحسب رشته ، حداقل 28 و حداكثر 32 واحد است.

تبصره 1 : چنانچه به تشخيص كميته تحصيلات تكميلي ، گذراندن تعدادي از واحدهاي درسي دوره كارشناسي ، به عنوان دروس كمبود يا جبراني،‌ براي دانشجو، ضروري تشخيص داده شود، وي مكلف است ، آن دروس را براساس برنامه مصوب ، اضافه بر واحدهاي درسي مقرر در دوره كارشناسي ارشد و مطابق اين آيين نامه بگذراند. ( تعداد دروس جبراني هر رشته، حداكثر 24 واحد است).

تبصره 2 : در انتخاب دروس ، اولويت با دروس جبراني است، تعيين تعداد و نوع دروس و زمان انتخاب آنها در چارچوب برنامه مصوب شوراي عالي برنامه ريزي، بر عهده كميته تحصيلات تكميلي مؤسسه ذيربط است.

تبصره 3 : به ازاي گذراندن هر 12 واحد درسي از دروس جبراني، يك نيمسال تحصيلي، به طول مدت تحصيل دانشجو ،‌ افزوده مي شود.

ماده 5 : تعداد واحد پاياننامه كارشناسي ارشد براي همه رشته ها بين 4 تا 10 واحد درسي، مطابق برنامه مصوب شوراي عالي برنامه ريزي است.

ماده 6 : دانشجو دوره كارشناسي ارشد، مجاز است در هر نيمسال تحصيلي بين 8 تا 14 واحد درسي را انتخاب كند و در موارد استثنايي، با صلاحديد كميته تحصيلات تكميلي، اين تعداد مي تواند به 16 واحد افزايش يابد.

تبصره 1 : در آخرين نيمسال تحصيلي، نام نويسي دانشجو در كمتر از 8 واحد درسي بلامانع است.

تبصره 2 : دانشجوياني كه برخي از دروس دوره كارشناسي ارشد را در دوره كارشناسي گذرانده، نمي توانند آن درس يا دروس را مجدداً در دوره كارشناسي ارشد بگذرانند. اين دانشجويان بايد با گرفتن ديگر دروس انتخابي جمع واحدهاي درسي خود را به حد نصاب مندرج در برنامه مصوب برسانند.

 فصل چهارم : حضور و غياب

 ماده 7 : حضور دانشجو در تمامي برنامه هاي درسي و ديگر فعاليت هاي آموزشي و پژوهشي دوره الزامي است. غيبت دانشجو در هر درس نبايد از 17/4 مجموع ساعات آن درس تجاوز كند، در غير اينصورت نمره دانشجو در آن درس صفر محسوب مي شود.

تبصره : در صورتي كه غيبيت دانشجو در يك دروس، بيش از حد مجاز بوده و از نظر مؤسسه، موجه تشخيص داده شود، آن درس از مجموعه دروس انتخابي دانشجو حذف مي شود. در اين صورت رعايت حد نصاب 8 واحد در آن نيمسال الزامي نيست، ولي آن نيمسال از نظر طول تحصيل براي دانشجو يك نيمسال كامل محسوب مي شود.

ماده 8 : غيبت غير موجه در امتحان هر درس موجب گرفتن نمره صفر براي آن درس است.

تبصره : در صورتي كه غيبت دانشجو در امتحان، از نظر مؤسسه، موجه تشخيص داده شود، درس مزبور حذف مي شود.

 فصل پنجم : طول دوره، مرخصي تحصيلي و انصراف از تحصيل

 ماده 9 : طول دوره مدتي است كه دانشجو بايد دروس تعيين شده در اين دوره را با پاياننامه بر اساس مقررات مربوط به اتمام برساند. طول دوره كارشناسي ناپيوسته 2 سال است.

تبصره 1 : كميته تحصيلات تكميلي مي تواند در صورت لزوم و حسب مورد يك و حداكثر تا دو نيمسال تحصيلي به طول دوره دانشجو اضافه كند.

تبصره 2 : چنانچه مؤسسه نتواند حداقل واحدهاي درسي را در يك نيمسال تحصيلي ارائه دهد، به نسبت كسر واحدهاي ارائه شده، به طول دوره دانشجو افزوده مي شود در هر صورت طول دوره تحصيل نبايد از سه سال تجاوز نمايد.

ماده 10 : دانشجوي دوره كارشناسي ارشد مي تواند حداكثر براي يك نيمسال تحصيلي، با اكتساب موافقت دانشگاه، از مرخصي تحصيلي استفاده كند.

تبصره 1 : مدت مرخصي تحصيلي جزو سنوات تحصيلي دانشجو محسوب  مي شود.

تبصره 2 : درخواست مرخصي بايد قبل از شورع نام نويسي در هر نيمسال تحصيلي به مؤسسه مربوط تسليم و موافقت آن مؤسسه كسب گردد. موافقت مؤسسه با مرخصي تحصيلي دانشجو با توجه به وضعيت تحصيلي وي صورت  مي گيرد و منوط به اين است كه ادامه تحصيل دانشجو از آن به بعد با مشكل مواجه نشود.

تبصره 3 : در صورتي كه دانشجو بدون كسب موافقت مؤسسه حتي براي يك نيمسال، ترك تحصيل نمايد از ادامه تحصيل محروم مي شود.

ماده 11 : دانشجو مي تواند به هر دليل ، از تحصيل اعلام انصراف نمايد، در اين صورت بايد درخواست خود را مبني بر انصراف به مؤسسه تسليم نمايد. چنانچه دانشجو بعد از يك ماه درخواست خود را پس نگيرد. آن مؤسسه نسبت به صدور گواهي انصراف اقدام  مي نمايد.

تبصره : دانشجوي انصرافي يا اخراجي موظف است به تعهداتي كه سپرده است عمل نمايد. به هر حال صدور هر گونه گواهينامه و تسليم ريز نمرات و دريافت مجوز شركت در آزمون ورودي منوط به تسويه حساب دانشجو، با مؤسسه ذيربط است.

 فصل ششم : ارزشيابي

 ماده 12 : حداقل نمره قبولي در هر درس اعم از دروس دوره و دروس جبراني در دوره كارشناسي ارشد، 12 است.

تبصره 1 : اگر نمره دانشجو در يك درس انتخابي كمتراز 12 باشد، مي تواند با موافقت استاد راهنما به جاي آن درس، درس ديگري را انتخاب نمايد.

تبصره 2 : در مواردي كه ارزشيابي دانشجو در يك درس موكول به فعاليت هايي باشد كه با تشخيص استاد مربوط انجام آن در طول يك نيمسال تحصيلي ممكن نيست، نمره دانشجو در آن درس ناتمام محسوب مي شود. در اين صورت بايد نمره دانشجو در اين درس ، حداكثر تا پايان نيمسال تحصيلي بعد، توسط استاد ذيربط به نمره قطعي تبديل و در كارنامه وي ثبت شود.

ماده 13 : ميانگين نمرات دروس دانشجو، در دوره كارشناسي ارشد، در هر نيمسال تحصيلي، نبايد از 14 كمتر باشد. اگر ميانگين نمرات دانشجو و در نيمسال تحصيلي كمتر از 14 باشد، آن دانشجو از ادامه تحصيل محروم مي شود.

تبصره : نمره دروس پيشنياز يا جبراني در كارنامه دانشجو، جداگانه ثبت مي شود، اما در احتساب ميانگين نمرات نيمسال تحصيلي و ميانگين كل نمرات دانشجو منظور نمي شود.

ماده 14 : ميانگين كل نمرات دانشجو در پايان دوره نبايد از 14 كمتر باشد در غير اينصورت فارغ التحصيل دوره كارشناسي ارشد شناخته نمي شود.

تبصره 1 : دانشجويي كه پس از گذراندن كليه واحدهاي درسي دوره، ميانگين كل نمرات او از  14 كمتر باشد، در صورتي كه حداكثر مدت مجاز تحصيل وي به پايان نرسيده باشد، مي تواند تا 16 واحد از دروسي را كه در آنها نمره كمتر از 14 گرفته است، فقط در يك نيمسال تحصيلي تكرار كند ودر صورت جبران كمبود ميانگين كل، فارغ التحصيل شود.

تبصره 2 : به دانشجوياني كه نتواند ميانگين كل نمرات خود را به حد نصاب 14 برساند، در صورتي كه ميانگين نمرات او 12 يا بيشتر باشد، را رعايت ماده 12 و به شرط گذراندن پاياننامه مدرك معادل كارشناسي ارشد در رشته مربوط داده خواهد شد.

 فصل هفتم : پاياننامه

 ماده 15 : تهيه پايان نامه آخرين بخش دوره كارشناسي ارشد است كه طي آن دانشجو موظف است، در يك زمينه مربوط به رشته تحصيلي خود، زير نظر استاد راهنما، به تحقيق و تتبع بپردازد.

ماده 16 : استاد راهنما با پيشنهاد دانشجو و موافقت استاد و تأييد كميته تحصيلات تكميلي، از اعضاي هيأت علمي مؤسسه يا خارج از مؤسسه با حداقل مرتبه استادياري تعيين مي گردد.

تبصره 1 : چنانچه استاد راهنما، خارج از مؤسسه آموزش عالي انتخاب مي شود به جاي شرط استادياري داشتن مدرك دكترا الزامي است.

تبصره 2 : در رشته هايي كه استاديار به تعداد كافي وجود ندارد، استاد راهنما را مي توان با تأييد كميته تحصيلات تكميلي از بين مربيان برجسته مؤسسه و داراي حداقل 10 سال سابقه كار مفيد آموزشي و پژوهشي انتخاب كرد.

ماده 17 : دانشجو موظف است، پس از پايان نيمسال اول و قبل از شروع نيمسال سوم تحصيلي، موضوع پاياننامه خود را با نظر استاد راهنما انتخاب كند.

موضوع پاياننامه پس از تأييد كميته تحصيلات تكميلي قطعيت مي يابد.

ماده 18 : استاد مشاور به پيشنهاد استاد راهنما و پس از تأييد كميته تحصيلات تكميلي از بين اعضاي هيأت علمي يا متخصصان و محققان مربوط انتخاب  مي شود.

ماده 19 : ارزشيابي پاياننامه در جلسات دفاعيه توسط هيأت داوران، متشكل از استاد راهنما، استاد مشاور و حداقل يك نفر نماينده كميته تحصيلات تكميلي و دو نفر از بين اعضاي هيأت علمي يا متخصصان و محققان داخل يا خارج مؤسسه صورت مي گيرد.

ماده20 : پايان نامه توسط هيأت داوران در پنج درجه ارزشيابي شده و به هر درجه نمره اي تعلق مي گيرد و اين نمره در ميانگين كل نمرات دانشجو محاسبه مي شود.

نمره از 18 تا 20 : عالي

نمره از 16 تا 18 : بسيار خوب

نمره از 14 تا 16 : خوب

نمره از 12 تا 14 : قابل قبول و نمره از 12 كمتر: غير قابل قبول

ماده 21 : دانشجو، پس از انتخاب پاياننامه، تا زماني كه آن را به پايان نرسانده است،‌موظف است براساس تقويم دانشگاهي در نيمسال ( هاي) بعد نيز براي آن ثبت نام نمايد. در اين حال نمره پايان نامه در آخرين نيمسال تحصيلي، وارد كارنامه دانشجو مي شود و در ميانگين نمرات او منظور خواهد شد.

ماده 22 : در صورتي كه پايان نامه ، از نظر هيأت داوران، غير قابل قبول تشخيص داده شود، دانشجو مي تواند در مدتي كه از حداكثر مدت مجاز تحصيل وي تجاوز نكند ،‌ پاياننامه خود را كامل و بار ديگر در زماني كه هيأت داوران تعيين مي كنند از آن دفاع نمايد.

تبصره : در صورتي كه دانشجو در مدت مجاز تحصيل، موفق به گذراندن پاياننامه خود نشود، مي تواند معادل تعداد واحدهاي پايان نامه، درس يا دروسي را كه كميته تحصيلات تكميلي تعيين مي كند، اخذ وحداكثر در يك نيمسال تحصيلي، آن درس يا دروس را با موفقيت بگذراند. در اين حال اگر ميانگين كل نمرات دانشجو، حداقل 14 باشد، به وي مدرك معادل كارشناسي ارشد در رشته مربوط داده خواهد شد، در غير اينصورت به وي مدركي تعلق نمي گيرد.

 فصل هشتم : ساير مقررات

 ماده 23 : انتقال و تغيير رشته در دوره كارشناسي ارشد ناپيوسته ممنوع است.

ماده 24: در صورتي كه ارائه برخي از دروس ، در يك رشته و در يك زمان معين‌، در مؤسسه مبدأ ، ممكن نباشد دانشجو مي تواند آن دروس را با موافقت استاد راهنما و تأييد كميته تحصيلات تكميلي، در يكي از مؤسسات آموزش عالي ديگر كه مجري دروه است به صورت مهمان بگذراند. در اين حال كسب موافقت مؤسسه مقصد هم ضروري است و تعداد واحدهاي درسي دانشجوي ميهمان در يك مؤسسه نبايد از نصف واحدهاي درسي دوره تجاور نمايد.

ماده 25 : آيين نامه آموزشي دوره كارشناسي ارشد در 8 فصل و 25 ماده و 23 تبصره در دويست و نود و يكمين جلسه شوراي عالي برنامه ريزي مورخ 25/10/1373 به تصويب رسيد. اين آيين نامه ها از ابتداي سال تحصيلي 74 – 1373 در همه دانشگاهها و پژوهشگاهها و مؤسسات آموزش عالي سراسر كشور لازم الاجراست. و از تاريخ ابلاغ آن ، آيين نامه قبلي و تمام مقررات و بخشنامه ها و دستورالعمل هاي مغاير با آن براي دانشجويان مشمول اين آيين نامه لغو مي گردد. دانشجويان ورودي سال هاي قبل از سال تحصيلي 74 – 1373 نيز مي توانند با موافقت شوراي تحصيلات تكميلي مؤسسه وضعيت خود را با آيين نامه جديد تطبيق داده و براساس آن فارغ التحصيل شوند.